Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг Олий Мажлис ва халққа Мурожаатномаси мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий, маданий-сиёсий соҳаларда қўлга киритилган ютуқлар ва истиқболдаги мақсадларни ўзида жамлаган дастурий ҳужжатдир. Унда мамлакатда олиб борилаётган, аҳолининг ҳаёти ва кундалик турмушида ўзининг яққол ифодасини топаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг натижалари қайд этилиб, одамларнинг ижтимоий фаоллиги, эртанги кунга ишончи ортаётгани ҳақида гап борди.

Ушбу нутқ мамлакатдаги сиёсий‑ иқтисодий ислоҳотлар, рақамлаштириш, сунъий идрок ва ижтимоий тараққиётга доир йўлларни белгилади. Ўз маърузасида Ўзбекистон раҳбари қўшни давлатлар, хусусан, Қозоғистон билан дўстона ва стратегик ҳамкорликни янги босқичга кўтариш зарурлигини ҳам таъкидлади. Хусусан, юқори технологиялар, рақамлаштириш ва сунъий идрок соҳасидаги ҳамкорлик, хавфсизлик ва киберфирибгарликка қарши кураш, сув захираларини бошқариш, маҳалла тизими ва ижтимоий-иқтисодий масалалар ўз ифодасини топди.

Президент Мирзиёев Мурожаатномада иқтисодиётни таркиби юқори қийматли соҳаларга йўналтириш, юқори қўшилган қиймат берувчи электроника, биотехнология, фармацевтика, машинасозлик каби тармоқларни ривожлантириш ҳамда IT, сунъий идрок, молиявий техника, консалтинг ва транспорт‑логистика хизматларини кенгайтириш зарурлигини алоҳида қайд этди.

Ҳужжатда мамлакат 2025 йили маҳаллий стартапларга 270 миллион доллар бевосита хорижий сармоя жалб этгани, ҳукумат «Рақамли стартаплар» дастурини кенгайтириб, хусусий инкубация марказларига 5 миллиард сўмгача фоизсиз кредит ажратишни режалаштираётгани, молиявий техника лойиҳаларини дунёвий бозорга олиб чиқиш учун махсус экспертиза жалб этилиб, 20-30та стартапни жаҳон бозорига чиқариш, IT хизматлари экспортини 2030 йилга қадар 5 миллиард долларга етказиш режалаштирилаётгани айтилди.

Бу ташаббуслар Қозоғистон билан ўзаро манфаатли ҳамкорликнинг мустаҳкам пойдеворини яратади. Қозоғистон Президенти Қасим‑Жўмарт Тўқаев 2025 йил 15 ноябрда ўтган Олий давлатлараро кенгаш йиғилишида “Алем.ai” халқаро сунъий идрок маркази, махсус тадқиқот университети ва миллий суперкомпьютерни ишга тушириш каби рақамли дастурларни тилга олди ва ўзбек компанияларини бу лойиҳаларга ҳамкорликка таклиф этди, мамлакатни рақамли миллатга айлантириш стратегик мақсад эканини, Ўзбекистон ҳам рақамлаштириш ва сунъий идрок соҳасида катта ютуқларга эришганини таъкидлади

Қозоғистон Сенати 2025 йил ноябрида «Сунъий идрок тўғрисида»ги Қонунни қабул қилди, у 2026 йил 18 январдан кучга киради. Қонун AI орқали яратилган контентни белгилаш, фойдаланувчиларни хабардор қилиш ва хавфлар бўйича менежмент талабларини жорий этади; инсоннинг ижодий ҳиссаси бўлмаган ҳолда AI ёрдамида яратилган асарлар муаллифлик ҳуқуқи билан ҳимоя қилинмаслиги қайд этилди.

Бундан ташқари, Қозоғистон Сенати 2025 йил 25 декабрда рақамли муҳитни бирлаштирувчи «Рақамли кодекс»ни тасдиқлади. Кодекс давлатнинг рақамли сиёсатига доир мақсадлар ва тамойилларни белгилаб, рақамли ҳуқуқлар ва мажбуриятларни, маълумотлар ва рақамли иншоотларга оид ҳуқуқий тартибни, электрон ҳужжат айланишини, идрокуал технологияларга асосланган «ақлли шаҳар» тизимини ва биометрик идентификация тизими орқали электрон ҳукумат архитектурасини тартибга солади.

Ўзбекистоннинг AI стратегияси ва қонунчилик ташаббуслари ҳам мамлакатнинг рақамли трансформацияси ва инновацияларга қаратилаётган алоҳида эътиборини ифодалайди. Хусусан, «Сунъий идрок технологияларини 2030 йилга қадар ривожлантириш стратегияси» 2024 йили тасдиқланган бўлиб, AI бозорини 2030 йилгача 1,5 миллиард долларга етказиш, ягона портал «ai.gov.uz»ни ишга тушириш, 10та илмий лаборатория ва суперкомпьютер инфратузилмасини барпо этиш, AI хизматлари билан таъминланган давлат хизматлари улушини 10 фоизга етказиш каби мақсадларни белгилаган.

2025 йил март ойида парламентга киритилган AI қонун лойиҳаси инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, AI орқали қабул қилинган қарорлар устидан инсон назоратини мажбурий қилиш ва AI яратилган контентни белгилаш каби тамойиллардан иборат бўлди.

Сенат томонидан 2025 йил 1 ноябрда қабул қилинган қонун амалдаги «Ахборотлаштириш тўғрисида»ги Қонунга қўшимчалар киритиш орқали сунъий идрок фаолиятига умумий тамойилларни жорий этди. Қонун инсон ҳаёти, соғлиги ва қадр-қимматига зарар етказувчи AI тизимларини тақиқлайди, AI ёрдамида яратилган материалларни белгилаш, шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш ва у билан боғлиқ масъулиятни назарда тутади. Масъул ваколатли орган сармояларни жалб этиш, дата-марказлар ва AIга асосланган давлат дастурларини яратиш, мутахассислар тайёрлаш ва қайта тайёрлаш каби вазифаларини амалга оширади.

Европанинг Euronews нашри 2025 йил декабрида «Ҳужжатлардан платформаларга – Ўзбекистон рақамли ҳукуматни тезлаштирмоқда» сарлавҳали мақолада My.gov.uz ягона портали орқали 760дан ортиқ давлат хизмати, мобил илова орқали 540дан ортиқ хизмат фойдаланувчиларга тақдим этилганини, 2025 йилнинг биринчи ярмида 16 миллиондан зиёд хизмат кўрсатилганини хабар қилади.

200дан ортиқ давлат ахборот тизимларининг интеграцияси ва ягона биллинг тизими орқали тўловлар соддалаштирилган ҳамда электрон ҳужжат айланими фуқаролар ва бизнес учун йилига 1,64 миллион евро тежаш имконини берган.

Ўзбекистон «Рақамли Ўзбекистон – 2030» стратегияси доирасида архивларни рақамлаштириш, 20та янги дата-марказ қуриш, миллий булут дастури ва аҳоли, педагоглар ва давлат хизматчилари учун 5 миллион кишини қамраб оладиган AI таълими дастурини жорий этиш орқали 2030 йилгача давлат хизматларининг 100 фоиз онлайн шаклда бўлиши ва электрон ҳукумат индексининг юқори 30таликка киришини мақсад қилгани таҳсинга сазовор.

Президент Мирзиёев ўз нутқида молиявий техника, биотехнология, тиббиёт, геология, банк ва жамоат хавфсизлиги каби соҳаларда 100дан ортиқ сунъий идрок лойиҳаларини қўллаб‑қувватлаш учун университетларда суперкомпьютерлар ва лабораториялар ташкил этиш, мамлакатнинг илк космонавтини фазога чиқариш ва миллий сунъий йўлдошни учириш режаси ҳақида ҳам маълум қилди. Бу саъй‑ҳаракатлар Қозоғистон каби қўшнилар билан рақамли кластерлар яратиш ва стартап экотизимини кучайтириш имконини беради.

Ушбу интилишлар юқори халқаро рақобатдошлик учун яратилган ва чет эл компанияларининг Ўзбекистондаги сармоявий фаолиятини рағбатлантиради. 

Ўзбекистон раҳбари сув захиралари ва қишлоқ хўжалиги соҳасида муаммоларга тўхталиб, мамлакатнинг аграр соҳаси учун янги технологиялар, биомуҳандислик ва сувни тежовчи усуллардан фойдаланиб, маҳсулдорликни ошириш кераклигини таъкидлади.

Ушбу масалада Қозоғистон ва Ўзбекистоннинг мақсадлари муштарак. 2025 йил декабрда икки давлат Франциянинг Taraqqiyot агентлиги (AFD) дастури доирасида Сирдарё дарёси ҳавзасидаги суғориш тартибларини қайта кўриб чиқиш бўйича қўшма тадқиқотни бошлади. Лойиҳа 550 минг гектар ерни қамраб олган Қозоғистон ва 254 минг гектар ерни қамраб олган Ўзбекистон участкаларининг суғориш тизимини янгилайди, тупроқ шўрланишини камайтиради ва ҳосилдорликни оширади.

Бундан ташқари, Қозоғистон, Қирғизистон ва Ўзбекистон 2025 йил сентябрда Тўқтоғул сув омборидан сув чиқариш ва электр энергиясини алмашишни тартибга солувчи «энергетик‑сув» келишувини имзоладилар. Ҳужжатга кўра, 2024-2026 йилларда Қирғизистонга Қозоғистон ва Ўзбекистон томонидан 900 миллион кВт/соат электр энергияси етказиб берилади ва суғориш сувининг ўз вақтида узатилиши таъминланади. Давлатлар сув‑энергия мажмуасини аниқ миқдорда режалаштириб, ҳосилдорликни ошириш ва қуёш-шамол энергетикасининг ривожланишига йўл очади.

Шунингдек, ICWCнинг 2025 йил 91‑йиғилишида Чордара сув омборига қиш мавсуми учун сув кирими бўйича келишувга эришилди. Зарур сув режими ва суғориш даври эрта баҳорда барқарорлаштирилди, 2025 йилда Қозоғистон суғориш учун 11,01 млрд м³ сув олгани ва унинг 98 фоизи ундан иқтисодий жиҳатдан муҳим жанубий минтақаларда ишлатилгани хабар қилинди. Бу ҳамкорлик икки мамлакатнинг қишлоқ хўжалиги ва гидроэнергетикаси учун ўта муҳим.

Президент Мирзиёев нутқида жиноятчилик ва интернет фирибгарликка қарши курашни кучайтириш муҳимлигини таъкидлади. Қозоғистон Президенти Тўқаев 2025 йилда шахсий киберфирибгарлик ҳолатларига зид олиб борилган ишлар натижаларини эълон қилиб, банклар ва мобил операторларнинг масъулияти тўғрисида қонунлар қабул қилинганини маълум қилди.

Қозоғистон 2025 йил октябрда Бирлашган Миллатлар Кибержиноятларга қарши конвенциясини имзолади. Бу борада электрон маълумотлар билан алмашиш ва чегараларни кесиб ўтувчи фирибгарликни бартараф этишда халқаро ҳамкорлик янада ривожланади. 

Ўзбекистон 2025 йил апрель ойида «Ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда содир этиладиган жиноятларга қарши курашишни янада кучайтириш чора‑тадбирлари тўғрисида»ги PQ‑153 сонли Президент қарорини қабул қилди. “Dentons” ҳуқуқ фирмаси таҳлилига кўра, қарор давлат идоралари ўртасида ҳамоҳангликни таъминлайди, кибержиноятларга оид ҳолатларда банклар ва тўлов ташкилотларига қўшимча мажбуриятлар юклайди ва шахсий маълумотларни ҳимоя қилишга алоҳида эътибор қаратади.

Ўзбекистон ички ишлар вазирлигининг мақоласида эълон қилинган «Кибержиноятларга қарши курашиш ва хавфсиз кибер макон яратиш» дастурида банклар шубҳали операциялар ҳақида тезкор равишда хабар бериш, жамоат манфаатлари учун кибер-маданият ойлигини ўтказиш, телефон орқали фирибгарликни чеклаш тизимини ишлаб чиқиш, оммавий ахборот воситаларида банклар рейтингини эълон қилиш ва «Ахборот технологияларидан фойдаланиб, содир этиладиган жиноятларга қарши курашиш тўғрисида»ги Қонунни қабул қилиш каби етти асосий чора белгиланган. Бу чоралар Қозоғистоннинг қонуний амалиёти ва хавфсизлик тажрибаси билан уйғунликда минтақавий киберхавфсизликни мустаҳкамлайди.

Мурожаатномада Президент Мирзиёев маҳалла тизимини – ҳар бир фуқаро ўзини унда кўра оладиган миллий ҳамжиҳатлик институти деб таърифлади; аҳолининг 90 фоиздан кўпроғи ўзини маҳалла аъзоси деб ҳис қилади. У 2026 йилни «Қўшничилик ва жамиятни юксалтириш йили» деб эълон қилишни таклиф қилиб, маҳаллаларни меҳр-шафқат, бирлик, адолат ва таълим марказларига айлантириш учун кенг кўламли дастурлар тайёрлаш зарурлигини таъкидлади.

Қозоғистондаги таълим ва илмий доиралар ушбу моделдан ўрганиб, маҳалла институтини ўрганишга қизиқмоқда. 2025 йил октябрда Халқ хўжалиги университети вакиллари Тошкентнинг Янгикамолон ва Мустақиллик маҳаллаларида ижтимоий хизматлар, эҳтиёжманд аҳолини қўллаб‑қувватлаш ва миллий анъаналарнинг аҳамиятини ўрганди ва Ўзбекистоннинг маҳалла модели Марказий Осиёдаги ижтимоий ҳимоя ва ҳамжиҳатликни кучайтириш учун ўзига хос намуна эканлигини таъкидлади.

Маҳалла институти кенг қамровли ижтимоий дастурлар, жамиятнинг ўзини-ўзи бошқаришини таъминлаш, ҳамкорлик ва ҳамжиҳатлик даражасини оширишда муҳим. Қозоғистонда фуқаролар йиғинларини замонавийлаштириш ва маҳаллий масалаларни жамоатчилик билан ҳал қилиш тажрибаси мавжуд бўлсада, Ўзбекистоннинг маҳалла модели маданий ўзлик ва ижтимоий соҳани мустаҳкамлаш борасида ўзига хос ютуқларга эга. Бундай тажриба билан алмашиш икки мамлакатнинг «қўшничилик» сиёсати ва ижтимоий барқарорлигини рағбатлантиради.

Мирзиёев ва Тўқаев орасидаги 2025 йилги олий даражадаги мулоқотлар саноат, транспорт ва маданият соҳаларидаги ҳамкорликни қамраб олди. ”Астана Таймс” нашри хабарига кўра, президентлар савдо айланмаси ҳажмини 2030 йилга қадар 10 миллиард долларга етказиш, 78та қўшма лойиҳа орқали 15 мингдан зиёд иш ўрни яратиш, Сирдарё ва Туркистон вилоятларида «Марказий Осиё» халқаро саноат ҳамкорлиги марказини қуриш, автомобиль ва темир йўл боғланишини яхшилаш, транс‑Каспий ва Шимол‑Жануб даҳлизларини ривожлантириш каби ташаббусларни белгилаган.

Улар янги логистика марказлари, банклар, меҳмонхона мажмауалари ва бошқа иншоотларни қамраб олган 1,2 миллиард долларлик етти йирик лойиҳани амалга оширишни бошладилар. Булар минтақада савдо, туризм ва сармояларнинг ўсишига хизмат қилади.

Маданий ва гуманитар ҳамкорлик борасида Қозоғистон ва Ўзбекистон кросс-маданий кунлар, илмий-ижодий соҳаларда ёшлар алмашинуви, умумий тарихий шахслар мўъжиза ёдгорликларини барпо этиш ва университетлар филиалларини очиш каби йўналишларда ҳамкорликни кучайтирмоқда. Тўқаев ўз нутқида ижодий ва гуманитар алоқалар икки халқ ўртасида ўзаро тушунчани кучайтиришини ва барқарорликнинг таъминлашини таъкидлади.

Икки мамлакатда сунъий идрок ва рақамли ҳукумат соҳасида қонунчилик базаси янада ривожланмоқда. Қозоғистоннинг AI тўғрисидаги қонуни инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилишни таъминласа, Ўзбекистоннинг амалдаги қонуни кўпроқ умумий тамойилларга эга. Минтақавий миқёсдаги рақамли ҳамкорлик учун меъёрий актларни уйғунлаштириш муҳим. Масалан, Ўзбекистонда махсус экспертизани талаб этмаган ҳолда енгил тартибда электрон ҳукумат ва электрон тижорат хизматларини жорий қилиш амалиёти мавжуд. Қозоғистон эса AI тизимларини хавф даражаларига ажратиш ва инсон иштирокини мажбурий этиш бўйича замонавий йўналишдан бормоқда. Демак, Марказий Осиё миқёсида умумий «регулятор сандбокс»лар ва сертификатлаштириш тизимларини яратиш орқали стартаплар учун ягона бозор шакллантириш мумкин.

Президент Шавкат Мирзиёевнинг Мурожаатномаси Ўзбекистоннинг келгуси ислоҳотлар йўлини белгилаб, Марказий Осиёдаги ҳамкорлар учун ҳам янги имкониятлар очди. Қозоғистон билан стратегик ҳамкорликка доир таклифлар ва қабул қилинган қонунчилик тадбирлари ушбу истиқболларни амалий мазмун билан бойитади.

Шавкат Мирзиёевнинг нутқида белгиланган устувор вазифалар Қозоғистон билан ҳамкорликда янада кучли жиҳатларга айланиши мумкин. Икки мамлакатнинг қонунчилик, технология, хавфсизлик ва ижтимоий соҳалардаги ҳамоҳанглик улуғвор Марказий Осиё интеграцияси учун мустаҳкам асос бўлади.