Давлат раҳбари 2026 йил 15 мартда қабул қилинган Конституция тамойилларини ҳаётга татбиқ этишга оид конституциявий қонунларни имзолади. 

1. “Қозоғистон Республикаси Президенти тўғрисида”ги Конституциявий қонун

Қонун Қозоғистон Республикаси Президентининг ҳуқуқий мақоми, ваколатлари ва фаолиятини, шунингдек, Қозоғистон Республикаси Президенти ўринбосарининг ҳуқуқий мақомини таъминлаш тартибини белгилайди.

Қонунда кўзланган асосий мақсад – Президент ўринбосари тизимини ташкил этишдир. Давлат раҳбарининг топшириғига биноан, Президент ўринбосари давлат идоралари билан ўзаро муносабатларда унинг манфаатларини ифодалайди ва Президент томонидан белгиланган вазифалар ижросини таъминлайди.

2. “Қозоғистон Республикаси Қурултойи ва унинг депутатларининг мақоми тўғрисида”ги Конституциявий қонун

Мазкур Конституциявий қонун Қурултойни ташкил этиш ва унинг фаолияти тартибини, қонунчилик жараёнини, ваколатларини амалга оширишнинг бошқа шаклларини, шунингдек, депутатларнинг ҳуқуқий мақомини белгилайди.

Қурултой қонун чиқарувчи ҳокимиятни амалга оширувчи олий вакиллик органи ҳисобланади.

Қурултой партия рўйхатлари бўйича сайланган 145 депутатдан иборат. Депутатнинг ваколат муддати – беш йил.

Тизимга давлат тилини эркин биладиган депутатлар орасидан яширин овоз бериш орқали кўпчилик томонидан сайланадиган раис раҳбарлик қилади.

Қонун Қурултойнинг барча ваколатларини белгилайди, жумладан, Президент ўринбосари, Бош вазир, Конституциявий суд судьялари, Марказий сайлов комиссияси аъзолари ва Олий аудитор палатаси аъзоларини тайинлашга розилик бериш, Қозоғистон Республикаси Президентининг тавсиясига биноан Олий суд судьяларини сайлаш ва лавозимидан озод қилиш, Конституциявий суд ва Олий суд судьяларини дахлсизликдан маҳрум қилиш, Президент сайловини тайинлаш, республика бюджетининг ижроси бўйича Ҳукумат ва Олий аудитор палатаси ҳисоботларини тасдиқлаш.

3. “Қозоғистон Халқ Кенгаши тўғрисида”ги Конституциявий қонун

Конституциявий қонун Қозоғистон Халқ Кенгашининг ҳуқуқий мақоми, ваколатлари, тузилиши тартиби, таркибини шакллантириш ва фаолиятини ташкил этишни белгилайди.

Қозоғистон Халқ Кенгаши олий маслаҳат органи ҳисобланади. У умуммиллий мулоқотни ва мамлакатда ички сиёсатни шакллантиришда фуқаролик жамиятининг иштирокини таъминлаш учун ташкил этилган. У қонунчилик ташаббуси билан чиқиш ва умумхалқ референдумини ўтказишни таклиф қилиш ҳуқуқини ўз ичига олган кенг ваколатларга эга.

Қозоғистон Халқ Кенгаши Қозоғистон Республикаси фуқароларидан ташкил топган.

Кенгаш Қозоғистон Республикаси Президенти томонидан тасдиқланган мувозанат тамойили асосида этномаданият ва жамоат бирлашмаларининг, шунингдек, пойтахт, вилоятлар, республика аҳамиятига молик шаҳарларнинг маслаҳатлари ва жамоат кенгашларининг 42 нафар вакилидан иборат.

Халқ Кенгашига раис раҳбарлик қилади. Халқ Кенгашининг ваколат муддати – тўрт йил.

4. “Қозоғистон Республикаси пойтахтининг мақоми тўғрисида”ги Конституциявий қонун

Конституциявий қонун пойтахт фаолияти соҳасидаги жамоатчилик муносабатларини тартибга солади ва фаолиятининг ҳуқуқий, иқтисодий ва ташкилий асосларини белгилайди.

Ҳужжатда маслаҳат, маҳаллий ўзини-ўзи бошқариш органи ва шаҳар ҳокими раҳбарлигидаги маҳаллий ижро органининг ваколатлари аниқ белгиланган.

Қонун шаҳарнинг ягона меъморий қиёфаси ва дизайн кодексига қўйиладиган мажбурий талабларни белгилайди, шунингдек, пойтахт ҳаётини таъминлаш ва инфратузилмани ривожлантириш бўйича қуйи ташкилотларнинг ваколатларини белгилайди.

5. “Маъмурий-ҳудудий тузилма тўғрисида”ги Конституциявий қонун

Конституциявий қонун маъмурий-ҳудудий бирликларни ташкил этиш ва тугатиш, уларнинг чегараларини белгилаш ва ўзгартириш, маъмурий-ҳудудий бирликларни рўйхатдан ўтказиш ва ҳисобга олиш, ном бериш ва номларни ўзгартириш тартибини белгилайди.

Маъмурий-ҳудудий тузилма соҳасида жамоатчилик муносабатларини давлат томонидан тартибга солишдан кўзланган мақсад Қозоғистон Республикаси ҳудудининг мақбул тарзда ташкил этилиши орқали самарали давлат бошқарувини таъминлашдан иборат.